بهبود جوانه‌زنی بذر سیاه‌دانه (Nigella sativa L.) با عناصر کلسیم و روی تحت تنش شوری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه محقق اردبیلی

10.22124/jms.2019.3590

چکیده

پرایمینگ بذر به­منظور بهبود جوانه­زنی و افزایش قدرت گیاهچه در محصولات زراعی، به­خصوص در شرایط وقوع تنش­های محیطی به کار گرفته می­شود. پژوهش حاضر جهت ارزیابی سودمندی پرایمینگ با عناصر کلسیم و روی بر شاخص­های جوانه­زنی بذر و رشد گیاهچه سیاه دانه تحت تنش شوری طراحی گردید. بدین منظور، آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. عوامل آزمایشی شامل پنج سطح پرایمینگ (شاهد، پرایمینگ با نانو اکسید روی، نیترات کلسیم، نیترات کلسیم+نانو اکسید روی و پرایمینگ با آب مقطر) و سه سطح شوری (صفر، 50 و 100 میلی مولار NaCl) بود. در این آزمایش شاخص­های جوانه­زنی بذر، محتوای سدیم، پتاسیم و کلسیم گیاهچه­ها و فعالیت آنزیم پراکسیداز گیاهچه­ها اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد که، پرایمینگ بذر با افزایش میانگین شاخص­های جوانه­زنی بذر اثرات سوء ناشی از تنش شوری را تا حدود زیادی رفع نمود. با افزایش غلظت نمک در محیط جوانه­زنی بذور، مقادیر پتاسیم و کلسیم گیاهچه­ها کاهش و میزان سدیم و فعالیت آنزیم پراکسیداز به طور معنی داری افزایش یافت. کاربرد روش­های مختلف پرایمینگ بذر، موجب افزایش محتوای پتاسیم و کلسیم و فعالیت آنزیم پراکسیداز و نیز کاهش مقدار سدیم گیاهچه تحت تنش شوری گردید. از بین تیمارهای به کار رفته، پرایمینگ نیترات کلسیم+نانو اکسید روی بیشترین کارآیی و بهترین عملکرد را در کاهش اثرات سوء ناشی از تنش شوری بر صفات مورد اندازه گیری در گیاه دارویی سیاه­دانه داشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Black cumin seed germination enhancement by calcium and zinc under salinity stress

نویسندگان [English]

  • Saeid Khomari
  • Moslem Madadi
  • Ahmad Javadi
University of Mohaghegh Ardabili
چکیده [English]

Seed priming has been used to improve germination and to enhance seedling vigour of field crops especially under environmental stresses. The present research was designed in order to evaluate the advantage of seed priming with calcium and zinc on seed germination indices and seedling growth of black cumin under salt stress. For this purpose, a factorial experiment was carried out based on RCB design with four replicates. Experimental factors included five priming methods (non-priming control, priming with calcium nitrate, nano zinc oxide, calcium nitrate+nano zinc oxide and hydro-priming) and three salinity levels (0, 50 and 100 mM NaCl). In this experiment, seed germination indices, sodium, potassium and calcium content of seedlings and peroxidase activity of seedlings were measured. The results of the present research indicated that despite the inhibitory effect of salinity on black cumin seed germination and seedling growth characteristics, seed priming substantially alleviated the deleterious impacts of salt due to enhancement of prescribed parameters. When NaCl concentration increased, K and Ca contents of seedling was reduced and Na amount and guaiacol peroxidase activity was increased, while seed priming caused increase of K and Ca and decrease of Na under salinity. Among the applied priming methods, seed priming with calcium nitrate+nano zinc oxide had the highest efficacy and the best performance in ameliorating inhibition of measured parameters of black cumin induced by salt.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Antioxidant system
  • Black cumin
  • Ionic relations
  • Salt stress
  • Seed priming