تاثیر پیش‌تیمار زیستی با کنسرسیوم باکتری‌های محرک رشد بر جوانه‌زنی و رشد اولیه گندم حساس رقم قدس تحت تنش شوری در شرایط آزمایشگاهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 موسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 محقق موسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 محقق پسادکترا، موسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

4 محقق پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری ایران، تهران، ایران

10.22124/jms.2025.9417

چکیده

شوری خاک با به خطر انداختن مراحل حیاتی جوانه‌زنی و استقرار گیاهچه، پتانسیل تولید ارقام پرمحصول اما حساس نظیرگندم را به شدت محدود می‌سازد. این پژوهش با هدف ارزیابی پتانسیل محافظتی پیش‌تیمار زیستی بذر با باکتری‌های محرک رشد گیاه (PGPR) به صورت منفرد و ترکیبی، برای بهبود جوانه‌زنی و رشد اولیه گندم رقم حساس قدس تحت تنش شوری طراحی و اجرا گردید. بدین منظور، یک مطالعه آزمایشگاهی به صورت فاکتوریل اجرا شد که در آن بذور گندم با هشت تیمار باکتریایی (شاهد، تلقیح منفرد و ترکیبی از سه جدایه Azospirillum، Azotobacter و Pseudomonas) پیش‌تیمار و سپس تحت سه سطح شوری (صفر، ۶ و ۱۴ دسی‌زیمنس بر متر) قرار گرفتند و شاخص‌های کلیدی جوانه‌زنی، صفات مورفولوژیک و تجمع زیست‌توده ارزیابی گردید. نتایج پس از دو هفته نشان داد که در شرایط شوری شدید (۱۴ دسی‌زیمنس بر متر)، در حالی که رشد در شاهد رشد بسیار محدودی داشت ، پیش‌تیمار با کنسرسیوم سه‌گانه باکتریایی منجر به بهبود چشمگیر و همه‌جانبه‌ای شد؛ به‌طوری که این تیمار در مقایسه با شاهدِ تحت تنش، شاخص بنیه گیاهچه را 2/٪32، سرعت جوانه‌زنی را 42/٪20، طول ساقه‌چه و ریشه‌چه را به ترتیب 51/٪40 و 14/٪38 و وزن خشک ریشه را 32/٪26 افزایش داد. نکته قابل توجه، عملکرد منحصربه‌فرد تلقیح منفرد با سودوموناس در حفظ بالاترین نسبت وزن خشک ریشه به ساقه تحت تنش شدید بود. این یافته‌ها پتانسیل استفاده از کنسرسیوم‌های میکروبی را به عنوان یک عامل بهبوددهنده زیستی برای افزایش مقاومت و تضمین استقرار محصولات در اکوسیستم‌های کشاورزی تحت تأثیر شوری، برجسته می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Impact of bio-priming with a PGPR consortium on germination and early seedling growth of a salt-sensitive wheat cultivar (Qods) under salinity stress

نویسندگان [English]

  • Ahmad Asgharzadeh 1
  • Kobra Saghafi 2
  • Bahman Khoshru 3
  • Mohammad Amin Baghery 4
1 Associate Professor, Soil and Water Research Institute (SWRI), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran
2 Researcher, Soil and Water Research Institute (SWRI), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran
3 Postdoctoral Researcher, Soil and Water Research Institute (SWRI), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran
4 Researcher, National Institute of Genetic Engineering and Biotechnology (NIGEB), Tehran, Iran
چکیده [English]

Soil salinity severely limits the production potential of high-yielding but sensitive wheat cultivars by compromising the critical stages of germination and seedling establishment. This study was conducted to evaluate the protective potential of seed bio-priming with Plant Growth-Promoting Rhizobacteria (PGPR), applied individually and in combination, to improve the germination and early growth of the sensitive wheat cultivar 'Qods' under salt stress. For this purpose, a factorial laboratory experiment was conducted in which wheat seeds were bio-primed with eight bacterial treatments (control, single and combined inoculations of three isolates of Azospirillum, Azotobacter, and Pseudomonas) and then subjected to three salinity levels (0, 6, and 14 dS/m). Key germination indices, morphological traits, and biomass accumulation were evaluated. The results showed that under severe salt stress (14 dS/m), while the growth of the control was severely suppressed, bio-priming with the triple bacterial consortium led to a remarkable improvement. Compared to the stressed control, this treatment increased the seedling vigor index by 32.2%, germination rate by 20.42%, coleoptile, and radicle length by 40.51% and 38.14% respectively, and root dry weight by 26.32%. A noteworthy finding was the unique performance of single inoculation with Pseudomonas in maintaining the highest root-to-shoot dry weight ratio under severe stress. These findings highlight the potential of using microbial consortia as a bio-ameliorant to enhance resistance and ensure crop establishment in salt-affected agricultural ecosystems.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Biomass allocation pattern؛ Combined treatment؛ Pseudomonas
  • Salinity stress؛ Seedling vigor index

مراجع

Abdul-Baki, A.A. and Anderson, J.D. 1973. Vigor determination in soybean seed by multiple criteria. Crop Science, 13(6): 630-633. https://doi.org/10.2135/cropsci1973.0011183x001300060027x (Journal)
Backer, R., Rokem, J.S., Ilangumaran, G., Lamont, J., Praslickova, D., Ricci, E., Subramanian, S. and Smith, D.L. 2018. Plant growth-promoting rhizobacteria: context, mechanisms of action, and roadmap 2to commercialization of biostimulants for sustainable agriculture. Frontiers in Plant Science, 9: 1473. https://doi.org/10.3389/fpls.2018.01473 (Journal)
Bashan, Y. and de-Bashan, L.E. 2010. Azospirillum. In: Hillel, D. (ed.) The handbook of soil sciences: properties and processes. 2nd edn. Boca Raton: CRC Press, pp. 20-35. (Book)
Bashan, Y., de-Bashan, L.E., Prabhu, S.R. and Hernandez, J.P. 2014. Advances in plant growth-promoting bacterial inoculant technology: formulations and practical perspectives (1998–2013). Plant and Soil, 378(1): 1-33. https://doi.org/10.1007/s11104-013-1956-x (Journal)
FAO. 2021. The state of food and agriculture 2021: making agrifood systems more resilient to shocks and stresses. Rome: FAO. https://doi.org/10.4060/cb4474en (Book)
Glick, B.R. 2012. Plant growth-promoting bacteria: mechanisms and applications. Scientifica, 2012: 963401. https://doi.org/10.1155/2012/963401 (Journal)
Glick, B.R. 2014. Bacteria that benefit plants by promoting growth. Acta Horticulturae, 1038: 1-13. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2014.1038.1 (Journal)
Ha-Tran, D.M., Nguyen, T.T.M., Hung, S.H., Huang, E. and Huang, C.C. 2021. Roles of plant growth-promoting rhizobacteria (PGPR) in stimulating salinity stress defense in plants: a review. International Journal of Molecular Sciences, 22(6): 3154. https://doi.org/10.3390/ijms22063154 (Journal)
Liu, Y., Zhang, Y., Feng, H., Zhu, Y. and Wang, J. 2023. The role of plant growth-promoting rhizobacteria (PGPR) in improving crop salt tolerance: a review. Frontiers in Plant Science, 14: 1164228. https://doi.org/10.3389/fpls.2023.1164228 (Journal)
Maguire, J.D. 1962. Speed of germination aid in selection and evaluation for seedling emergence and vigor. Crop Science, 2(2): 176-177. https://doi.org/10.2135/cropsci1962.0011183X000200020033x (Journal)
Morcillo, R.J. and Manzanera, M. 2021. The effects of plant-associated bacterial exopolysaccharides on plant abiotic stress tolerance. Metabolites, 11(6): 337. https://doi.org/10.3390/metabo11060337 (Journal)
Munns, R. and Tester, M. 2008. Mechanisms of salinity tolerance. Annual Review of Plant Biology, 59: 651-681. https://doi.org/10.1146/annurev.arplant.59.032607.092911 (Journal)
Nawaz, A., Shahbaz, M., Asadullah, Imran, A., Marghoob, M.U., Imtiaz, M. and Mubeen, F. 2020. Potential of salt tolerant PGPR in growth and yield augmentation of wheat (Triticum aestivum L.) under saline conditions. Frontiers in Microbiology, 11: 2019. https://doi.org/10.3389/fmicb.2020.02019 (Journal)
Richards, L.A. (ed.) 1954. Diagnosis and improvement of saline and alkali soils. Agriculture Handbook No. 60. Washington, D.C.: U.S. Department of Agriculture. (Book)
Saghafi, K., Ahmadi, J., Asgharzadeh, A. and Esmaeili-Zadeh, A. 2014. Investigating the effect of plant growth-promoting rhizobacteria (PGPR) on growth indices of wheat under salinity stress. Soil Biology Journal, 1(1): 47–59. https://doi.org/10.22092/sbj.2014.106296 (Journal)
Sanders, E.R. 2012. Aseptic laboratory techniques: Plating methods. Journal of Visualized Experiments, (63): e3064. https://doi.org/10.3791/3064 (Journal)
Seleiman, M.F., Aslam, M.T., Alhammad, B.A., Hassan, M.U., Maqbool, R., Chattha, M.U. and Battaglia, M.L. 2022. Salinity stress in wheat: effects, mechanisms and management strategies. Phyton, 91(4): 747-768. https://doi.org/10.32604/phyton.2022.019553 (Journal)
Vessey, J.K. 2003. Plant growth promoting rhizobacteria as biofertilizers. Plant and Soil, 255(2): 571-586. https://doi.org/10.2307/4295287 (Journal)
Zeng, L., Zhang, Y., Wu, H., Wang, C., Li, Y. and Liu, G. 2022. A simplified method for evaluating salinity tolerance of wheat germplasm at the germination stage. Agronomy, 12(3): 633. https://doi.org/10.3390/agronomy12030633 (Journal)
Zhou, H., Shi, H., Yang, Y., Feng, X., Chen, X., Xiao, F., Lin, H. and Guo, Y. 2024. Insights into plant salt stress signaling and tolerance. Journal of Genetics and Genomics, 51(1): 16-34. https://doi.org/10.1016/j.jgg.2023.10.003 (Journal)
علوم و تحقیقات بذر ایران
دوره 12، شماره 2
تیر 1404
صفحه 51-68

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار