دانشگاه گیلان علوم و تحقیقات بذر ایران 2476-3780 2 1 2015 03 21 Effect of matrix priming on some germination traits improvement of three commercial soybeans [Glycine max (L.) Merril] cultivars seeds grew by limited irrigation conditions اثر پرایمینگ ماتریکس بر بهبود برخی ویژگی‌های جوانه‌زنی بذر سه رقم سویا [Glycine max (L.) Merrill] رشد یافته تحت شرایط آبیاری محدود 1 14 1328 FA سید مصطفی واسعی کاشانی دانشگاه آزاد واحد تاکستان آیدین حمیدی موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال حسین حیدری شریف‌آباد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران جهانفر دانشیان ﻣﺆسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج Journal Article 2014 06 22 In order to evaluate the effect of matrix priming on some germination traits improvement of three soybean commercial cultivars seeds produced under parent plant drought stress, a field and laboratory experiment conducted as a factorial respectively based on randomized complete block and completely randomized design by four replications in Seed and Plant Improvement Institute(SPII) and the seed analysis laboratory of Seeds and Plant Certification and Registration Institute at Karaj. Three soybean commercial cultivars, L17, Hamilton and Williams seeds produced under parent plant drought stress by irrigation after 50, 100, 150 mm evaporation from A class pan evaporation. Then, seeds by 1 to 4 weight ratio of sterilized compost, vermiculate, perlite and zeolite solid matrices in distilled water matrix primed and not matrix primed seeds were control. By standard germination test, final germination percent, normal and abnormal seedlings percent, mean germination time, coefficient of velocity of germination, mean daily germination and daily germination speed determined. Results revealed, drought stress imposed on parent plant caused final germination, normal seedlings percent and germination rate indices decreased and abnormal seedlings percent and mean germination time increased. Under drought stress conditions L17 cultivar seeds had more final germination percent and less normal seedlings percent as compared with other studied cultivars. Totally, matrix priming caused produced under drought stress conditions seeds related to germination studied traits improvement and by increase drought stress intensity this improvement was more obvious. Also, vermiculate, zeolit, compost and perlite solid matrices respectively had more improvement effect. Hamilton cultivar seed produced without stress and under drought stress conditions, matrix primed by vermiculate solid matrix had the most improvement.   جهت ارزیابی اثر پرایمینگ ماتریکس بر برخی ویژگی­های جوانه­زنی بذر سه رقم تجاری سویا، تولید شده تحت اعمال تنش خشکی بر گیاه مادری، تحقیقی مزرعه­ای و آزمایشگاهی به­صورت فاکتوریل به­ترتیب در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی و کاملاً تصادفی با 4 تکرار در مزرعه مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر و آزمایشگاه تجزیه کیفی بذر مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال در کرج انجام شد. بذرهای 3 رقم تجاری سویایL17، Hamilton و Williams ‌با آبیاری گیاه مادر پس از 50، 100 و 150 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A تولید شدند. سپس بذرها با محلول به نسبت وزنی1 به 4 بسترهای جامد کمپوست استریل، ورمیکولیت، پرلیت و زئولیت در آب مقطر پرایمینگ ماتریکس شدند و تیمار شاهد، بذرهای پرایمینگ ماتریکس نشده بودند. با آزمون جوانه­­زنی استاندارد درصد جوانه­زنی نهایی، درصد گیاهچه­های عادی و غیرعادی، متوسط زمان جوانه­زنی، ضریب سرعت جوانه­زنی، متوسط جوانه­زنی روزانه و سرعت جوانه­زنی روزانه تعیین شدند. نتایج نشان داد، اعمال تنش خشکی بر گیاه مادری سبب کاهش درصد جوانه­زنی نهائی، گیاهچه­های عادی و شاخص­های سرعت جوانه­زنی و افزایش درصد گیاهچه­های غیرعادی و متوسط زمان جوانه­زنی گردید. بذرهای رقم  L17در شرایط تنش خشکی از درصد جوانه­زنی نهائی بیشتر و درصد گیاهچه­های عادی کمتری نسبت به سایر ارقام مورد بررسی برخوردار بودند. به­طورکلی پرایمینگ ماتریکس سبب بهبود صفات مرتبط با جوانه­زنی مورد بررسی بذرهای تولید شده تنش خشکی گردید و با افزایش شدت تنش خشکی این بهبود مشهودتر بود. بسترهای جامد ورمی­کولیت، زئولیت، کمپوست و پرلیت به­ترتیب از اثر بهبود دهنده بیشتری برخوردار بودند. بذرهای رقم Hamilton تولید شده در شرایط تنش و بدون تنش خشکی، پرایمینگ ماتریکس شده با بستر جامد ورمی­کولیت از بیشترین بهبود برخوردار بودند. https://jms.guilan.ac.ir/article_1328_3f55400d310c6ab930d042bf16778c89.pdf

دانشگاه گیلان علوم و تحقیقات بذر ایران 2476-3780 2 1 2015 03 21 The effect of drought and salinity stress on seed germination characteristic and seedling growth of salsolacrassa under laboratory and greenhouse conditions تأثیر تنش شوری و خشکی بر ویژگی‌های جوانه‌زنی بذر و رشد گیاهچه Salsola crassa در شرایط آزمایشگاه و گلخانه 15 25 1329 FA علی طویلی دانشگاه تهران نسیبه قنبری دانشگاه تهران حبیب یزدان شناس دانشگاه تهران Journal Article 2014 10 03 Moisture deficiency and soil salinity are two inhibiting factors that affect the forage production in rangelands, so that moisture and salinity are the main barriers for plants reproduction at the seed germination time. Therefore, in this study, the effect of different level of salinity and moisture on the germination characteristic in <em>Salsola crassa</em> was conducted. Factorial experiment in a randomized complete block design with four replicates was performed. Three common salts which are found in rangelands including: Calcium Chloride (CaCl₂), Potassium Chloride (KCl), Sodium Chloride (NaCl) and a combination of three salt treatments at six levels containing: 5, 10,15,20,25 and 30 g/l were used under laboratory conditions. Also distilled water was used as control. Drought stress effects were studied at the greenhouse condition in which treatments was included irrigation periods with an interval of three days in four replications. Investigated characteristics were including: percentage and speed of germination, root and shoot length, height and aerial biomass. The results showed that all seedling characteristics changed under increasing salinity and drought stress levels (P<0/01). Salinity levels showed significant effects on germination percentage and velocity, seedling root and shoot length. Drought stress, significantly affected plant height and aerial biomass (P <0/05), but increasing in stress level, resulted in increasing of root length (P<0/01).The irrigation period of 18 days interval showed the lowest plant height and production, and the highest root length. Overall, drought stress^'s 15 and 18 days interval treats and also, salinity stress^'s CaCl₂ with 30 g/l concentration had the most negative effect on investigated characteristics. کمبود رطوبت و شوری خاک از عوامل بازدارنده تولید علوفه در مراتع به شمار می­روند، به­طوری­که یکی از موانع مهم زادآوری گیاهان مرتعی، تاثیر شوری و خشکی در هنگام جوانه­زدن بذرها می­باشد. بر این اساس در این تحقیق تأثیر سطوح مختلف شوری و خشکی بر ویژگی­های جوانه­زنی گیاه <em>Salsola crassa</em> مورد ارزیابی قرار گرفت. آزمایش به­صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با چهار تکرار انجام گرفت. تیمار شوری با استفاده از سه نمک­ معمول و موجود در طبیعت شامل: کلرید کلسیم (CaCl₂)، کلریدپتاسیم (KCl)، کلریدسدیم (NaCl)، و تیمار ترکیبی سه نمک در شش سطحِ 5، 10، 15، 20، 25 و 30 گرم در لیتر و تیمار آب مقطر به­عنوان شاهد (در آزمایشگاه)، همچنین تیمار خشکی اعمال شده شامل آبیاری در دوره­های زمانی با فواصل سه روزه در چهار تکرار (در گلخانه) بود. صفات مورد بررسی در این آزمایش شامل درصد و سرعت جوانه­زنی، طول ریشه­چه و ساقه­چه، ارتفاع و وزن زیست­توده گیاه بود. نتایج نشان داد که افزایش تنش شوری و خشکی بر کلیه صفات مورد بررسی تأثیر گذاشته است(P<0/01) . نمک­های اعمال شده باعث کاهش معنی­داری در درصد و سرعت جوانه­زنی، طول ریشه­چه و طول ساقه­چه شد. تنش خشکی اعمال شده باعث کاهش معنی­داری در میزان وزن خشک اندام هوایی و ارتفاع گیاهچه شد (P<0/05) اما با افزایش سطح تنش، رشد ریشه به­طور معنی­داری افزایش پیدا کرد (P<0/01) به طوری­که دور آبیاری 18 روز، دارای بیشترین طول ریشه و کمترین ارتفاع و وزن خشک اندام هوایی بود. به طور کلی دور آبیاری 15 و 18روز مربوط به خشکی و تیمار CaCl₂ با غلظت 30 گرم در لیتر مربوط به شوری، بیشترین تأثیر منفی را بر ویژگی­های مورد بررسی داشتند. https://jms.guilan.ac.ir/article_1329_2e8ab7a1a01fb790f242b3fd00082d27.pdf

دانشگاه گیلان علوم و تحقیقات بذر ایران 2476-3780 2 1 2015 03 21 Investigation of germination ratio and speed of twelve medicinal plants under salinity stress بررسی میزان و سرعت جوانه‌زنی بذر دوازده گیاه دارویی تحت تنش شوری 27 36 1330 FA مهراب یادگاری دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد Journal Article 2014 07 02 An invitro experiment with four replications by Randomized Complete Design, was performed in Laboratory to compare the response of seeds of medicinal plants to salinity. <em>Plantago </em>spL.,<em> Alyssum</em>spp<em>,</em><em>Portulaca oleracea,</em> <em>Sesamum indicum,</em><em> Origanum majorana,</em><em> Trigonella foenum,</em><em>Anethum graveolens,</em><em>Melilotus officinalis,</em><em>Trachyspermum ammi,</em><em>Cuminum cyminum, Lactuca sativa</em> and<em> Lallemantia royleana</em> were conducted during 2010. In each Petri (Replication) 100 seed were cultivated. The treatments were 0,25,50,75,100,150, 200,250,300,350,400 and 450 ds/m NaCl. When water of Petri dish, relatively evaporated, the irrigation was conducted in field capacity. Results showed that plants of <em>Plantago</em>spL.,<em> Lallemantia royleana</em>  <em> </em>and<em>Anethum graveolens</em> were tolerate up to 100ds/m, <em>Cuminum cyminum</em>, <em>Origanum majoran, </em><em>Melilotus officinalis</em> and <em>Trachyspermum ammi</em> were tolerate up to 200ds/m, <em>Lactuca sativa</em> and <em>Sesamum indicum</em> were tolerate up to 250ds/m and of<em>Portulaca oleracea, </em><em>Alyssum</em>spp and <em>Trigonella foenum</em> were tolerate up to 450ds/m. Increase of concentration of NaCl results that germinated seeds and biomass of them, were decrease.  <em>Portulaca oleracea, </em><em>Alyssum</em>spp and <em>Trigonella foenum </em>in many places were the most tolerance. به­منظور بررسی تحمل شوری بذر دوازده گیاه دارویی به نام‌های بالنگو ، بارهنگ ، شوید، زیره سبز، شبدر گل­زرد، زنیان، مرزنگوش، کاهو، کنجد، شنبلیله، قدومه و خرفه در مرحله جوانه­زنی، آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی تحت فاکتور تنش شوری با چهار تکرار در سال 1391 در شرایط آزمایشگاه، انجام گردید. برای ایجاد سطوح شوری )0، 25، 50، 75، 100، 150، 200، 250، 300، 350، 400 و 450 دسی­زیمنس بر متر) از کلرید سدیم خالص و آب مقطر استفاده شد. اندازه­گیری درصد و سرعت جوانه­زنی در پتری­دیش انجام شد. اعمال تیمارها بسته به نوع گیاه، تا حد 450 دسی­زیمنس بر متر نمک طعام به پیش رفت و در این حد، میزان جوانه‌زنی به صفر رسید. تیمارهای به کار رفته با توجه به توان جوانه­زنی برای بارهنگ، بالنگو و شوید (تا 100 دسی­زیمنس بر متر) ؛ زیره سبز، زنیان، شبدر گل­زرد و مرزنگوش (تا 200 دسی­زیمنس بر متر) ؛ کاهو و کنجد (تا 250 دسی­زیمنس بر متر) ؛ خرفه، قدومه و شنبلیله (تا 450 دسی­زیمنس بر متر) بود. شمارش تعداد بذر جوانه‌زده هر روز انجام گردید. گیاه دارویی بالنگو تحت تأثیر موسیلاژ ترشح یافته از پوسته خود قرار گرفت ولی توانست جوانه بزند. از گیاهان مورد بررسی گیاهان شنبلیله، خرفه و قدومه در برابر میزان شوری اعمال شده، از همه متحمل‌تر و دارای سرعت رشد بیشتری بودند و در مقابل گیاهان بارهنگ، بالنگو و شوید از بقیه حساس­تر بودند. https://jms.guilan.ac.ir/article_1330_b91dc631f7e217f7cf41ea470616f813.pdf

دانشگاه گیلان علوم و تحقیقات بذر ایران 2476-3780 2 1 2015 03 21 Estimation of germination cardinal temperature in cold and tropical Vetch تعیین دمای کاردینال جوانه‌زنی بذر ماشک سردسیری و گرمسیری 37 43 1331 FA نبی خلیلی اقدم دانشگاه پیام نور سقز جلال جلیلیان دانشگاه ارومیه Journal Article 2014 07 02 Cold and tropical Vetch (<em>Vicia</em> <em>villosa </em>and <em>Vicia pannonica</em>)are an important plants which did not do any experiment about quantification of them germination reaction to temperature. Thus, a CRD experiment performed in seed research laboratory of Urmia University with four replications which temperature treatment were eight levels of temperature as: 1, 3, 5, 10, 15, 20, 25, 30, 35 and 40 ^ºC. Results revealed that temperature had a significant effects on germination rate and it’s percent and segmented model estimated greatly cardinal temperature (base, optimum and ceiling temperatures). Germination rate of <em>Vicia. Pannonica</em> in equal and less than -7.6 and equal and higher than 40.76 ^ºC stopped, though this thermal range for <em>V.  villosa</em> was equal and less than -3.8 and equal and higher than 41.2^º C, respectively. R max were 0.027 and 0.033 h^-1 for <em>V</em>. <em>pannonica</em> and <em>V</em>. <em>villosa</em> respectively. Also, results emphasized that both of <em>Vicia</em> species can be geminate in less than zero temperature and in <em>V. Pannonica</em> the base temperature was fewer than V. <em>villosa,</em> so, germination percent and its rate increased by upgrading in temperature to optimum temperature. Therefore, both <em>Vicia</em> species can geminate and emergence in  extended range of environmental thermal from -7.6 to 40.76 ^ºC for <em>V. Pannonica</em> and -3.8 to 41.2 ^ºC in <em>V.  villosa</em> and thus recognized as a forage crop with acceptable production for various season and climate. ماشک سردسیری (<em>Vicia villosa</em> L.) و گرمسیری (<em>Vicia monantha</em> L.) از گیاهان مهمی هستند که تاکنون مطالعه‌ای در خصوص کمی کردن واکنش سرعت جوانه‌زنی آن­ها به سطوح مختلف دمائی صورت نگرفته است. به این منظور آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار و  10 سطح دمائی (1، 3، 5، 10، 15، 20، 25، 30، 35 و 40 درجه سانتی­گراد) روی بذرهای ماشک سردسیری و گرمسیری در آزمایشگاه تحقیقات بذر دانشگاه ارومیه اجرا شد. نتایج نشان داد که دما تأثیر معنی‌داری بر سرعت و درصد جوانه­زنی بذر داشت و مدل دو تکه‌ای به­خوبی قادر به درون­یابی و تخمین دماهای کاردینال (دماهای پایه، مطلوب و دمای سقف) بود. سرعت جوانه‌زنی ماشک سردسیری در دمای مساوی و کمتر از 6/7- و مساوی و بالاتر از 76/40 درجه سانتی­گراد متوقف شد در حالی­که این محدوده دمائی برای ماشک گرمسیری دماهای مساوی و کمتر از 8/3- و مساوی و بالاتر از 2/41 درجه سانتی­گراد بود. سرعت جوانه‌زنی در حداکثر مقدار خود نیز برای ماشک سردسیری 027/0 بر ساعت و برای ماشک گرمسیری 033/0 بر ساعت بود. نتایج آزمایش نشان داد که هر دو گیاه ماشک سردسیری و گرمسیری در دماهای پائین­تر از صفر قادر به جوانه‌زنی هستند و دمای پایه جوانه‌زنی در ماشک سردسیری به مراتب کمتر از دمای متناظر آن در ماشک گرمسیری بود و با افزایش دما بر سرعت و درصد جوانه‌زنی در هر دو گیاه افزوده شد. بدین ترتیب هر دوی این گیاه قادر به جوانه‌زنی در محدوده وسیعی از درجه حرارت محیطی از 6/7- تا 76/40 درجه سانتی­گراد (در ماشک سردسیری) و 8/3- تا 2/41 درجه سانتی­گراد (در ماشک گرمسیری) هستند. بنابراین با فرض فراهمی سایر منابع مورد نیاز رشد، می‌توانند در فصول مختلف و شرایط آب و هوائی متنوع به­عنوان یک گیاه علوفه‌ای، تولید مؤفقی داشته باشند. https://jms.guilan.ac.ir/article_1331_2a4681c3b29370d9252b96f360fad2f6.pdf

دانشگاه گیلان علوم و تحقیقات بذر ایران 2476-3780 2 1 2015 03 21 Study of accelerated aging time effect on seed different size and shapes vigor of hybrid corn (Zea mays), cv. single cross 704 بررسی اثر زمان پیری تسریع شده بر بنیه بذر اندازه و شکل‌های مختلف بذر ذرت هیبرید سینگل کراس 704 45 53 1332 FA بیتا اسکوئی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران اسلام مجیدی هروان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران آیدین حمیدی مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال فواد مرادی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی علی مقدم مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر Journal Article 2014 08 06 This experiment was conducted in order to evaluate accelerated agingtimeeffect and various size and shapes of hybrid corn, cv. single cross 704 seeds on some germination and seedling vigor traits in 2014 in Seed and Plant Certification and Registration Institute(SPCRI) at Karaj. Experiment was done as a factorial experiment based on  completely randomized design by four replications. In order to seeds size and shape grading, three round sieves by 5.5, 6.25 and7 mm holes diameter size were used for round and flat shapes and medium size separation respectively. Seeds under taken accelerated ageing conditions at 41 centigrade degree temperature and 100 relative humidity at 4 ageing times, 72, 96,120 and 144 hours. Then standard germination test was conducted and normal seedlings percent and mean germination time and seedling weight and length vigor indices were measured. Results indicated that aging time and seed size and shapes effects on determined germination and vigor indices were significant. Aging time for 144 hours caused significant decrease in normal seedlings percent compared to other ageing times and 120 and 144 hours aged seeds had highest mean germination time and then 96 and 72 hours aged seeds arranged respectively. Only 144 hours aging time caused significant seedling length vigor index decrease in comparison to other aging and highest and lowest seedling weight vigor index investigated at 72 and 144 hours aging times respectively. Also, highest normal seedlings percent and mean germination time related to flat shape and medium size seeds and highest and lowest seedling length and weight vigor indices amounts belonged to flat and round shape seeds respectively comparison indicated that normal seedling percentage, seedling length and weight vigor indices in three seed sizes had significant different and the highest and lowest rates were in flat and round respectively. این آزمایش به­منظور بررسی اثر زمان پیری تسریع شده و اندازه و شکل­های مختلف بذر بر برخی ویژگی­های جوانه­زنی و بنیه گیاهچه ذرت هیبرید سینگل­کراس 704 در سال 1393 در مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال کرج اجرا شد. آزمایش به­صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار انجام شد. به­منظور درجه­بندی اندازه و شکل بذرها، از سه اندازه غربال با منافذ گرد با قطرهای 5/5، 25/6 و 7 میلی­متر، به­ترتیب برای جداکردن بذرهای شکل گرد و پهن و اندازه متوسط استفاده شدند. بذرها تحت شرایط پیری تسریع شده در دمای 41 درجه ­سانتی­گراد و رطوبت نسبی100 درصد در 4 زمان پیری72، 96، 120 و 144 ساعت قرار گرفتند. سپس، آزمون­ جوانه­زنی استاندارد انجام شد و درصد گیاهچه­های عادی، متوسط زمان جوانه­زنی و شاخص­های طولی و وزنی بنیه گیاهچه اندازه­گیری شدند. نتایج نشان داد که اثر زمان پیری و اندازه و شکل بذر بر شاخص­های جوانه­زنی و بنیه تعیین­شده معنی­دار بود. زمان پیری 144 ساعت منجر به کاهش معنی­دار درصد گیاهچه­های عادی نسبت به سایر زمان­های پیری شد و بذرهای پیر شده به­مدت120و 144 ساعت پیری بالاترین متوسط زمان جوانه­زنی را داشتند و سپس به­ترتیب بذرهای پیر شده به­مدت 96 و 72 ساعت قرار داشتند. تنها 144 ساعت زمان­ پیری منجر به کاهش معنی­دار شاخص طولی بنیه گیاهچه نسبت به سایر زمان­های پیری شد و بالاترین و کمترین شاخص وزنی بنیه گیاهچه به­ترتیب در 72 و 144 ساعت مشاهده شد. همچنین، بالاترین درصد گیاهچه­های عادی و متوسط زمان جوانه­زنی مربوط به بذرهای شکل پهن و اندازه متوسط بودند و بالاترین و کمترین مقادیر شاخص­های طولی و وزنی بنیه گیاهچه به­ترتیب متعلق به بذرهای شکل پهن و گرد بودند. https://jms.guilan.ac.ir/article_1332_08a436f638b1c0dc0aeae56f652d8853.pdf

دانشگاه گیلان علوم و تحقیقات بذر ایران 2476-3780 2 1 2015 03 21 The Effect of Different Combinations of Hormonal Treatments on Breaking Seed Dormancy in Different Ecotypes of Black Zira (Bunium persicum) اثر ترکیبات مختلف تیمارهای هورمونی بر شکست خواب بذر اکوتیپ‌های مختلف زیره سیاه (Bunium persicum) 55 67 1333 FA داود درویشی زیدآبادی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس مختار جلالی جواران دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس حمید دهقانی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس سجاد رشیدی‌منفرد دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس امین باقی زاده دانشگاه علوم محیطی کرمان Journal Article 2015 06 28 To study the effect of different hormone combinations on breaking dormancy and germination of Black Zira, 27 treatments consisted of three hormone, gibberellic acid (80, 100, and 120 μm), Thidiazuron (4, 6 and 8 μm) and benzyl adenine (5, 10 and 15 μm). Factorial experimental with three replications in a randomized complete block design was carried out. Seedling length, seedling fresh weight, seedling dry weight and the total percentage of germination were measured and seedling vigor index, fresh weight index, and dry weight index were calculated. Analysis of variance showed the significant differences between the effect of ecotype × combination × Hormone level for fresh weight, total percentage of germination and vigor index. Comparison of means for ecotype × combination × level effect showed the total percentage of germination and vigor index were highest for sixth level of GA × BA combination in Hormozgan ecotype and fresh weight was highest for fifth level of TDZ × BA combination in Semnan ecotype. Mean Comparison of ecotype effects showed that the dry weight index was the highest in Semnan ecotype and the Mean Comparison of level effects showed that the dry weight index was highest in fourth levels (6 μm TDZ and 5 μm BA and 100 μm GA). The result showed that hormones levels and combinations were suitable for seed germination in this experiment. Hormozgan ecotype had the best germination at GA × BA combination. بذرهای زیره سیاه ایرانی همچون بسیاری از گونه‌های خانواده چتریان به­دلیل خواب بذر، به سختی جوانه می‌زنند. به­منظور بررسی اثر ترکیبات مختلف هورمونی بر شکست خواب بذر در اکوتیپ‌های مختلف زیره سیاه، تعداد 27 تیمار مرکب از سه هورمون اسیدجیبرلیک )غلظت 80، 100 و 120 میکرومول) (GA)، تیدیازورون (غلظت 4، 6 و 8 میکرومول) (TDZ) و بنزیل‌آدنین (غلظت 5، 10 و 15 میکرومول) (BA) روی بذر سه اکوتیپ کرمان (خبر)، سمنان و هرمزگان آزمون شد. آزمایش به­صورت فاکتوریل با سه تکرار اجرا شد. صفات طول گیاهچه، وزن‌تر گیاهچه، وزن‌خشک گیاهچه و درصد کل جوانه‌زنی و شاخص‌های بنیه، وزن‌تر و وزن‌ خشک گیاهچه اندازه‌گیری و محاسبه شدند. تجزیه واریانس صفات نشان ‌داد اثر متقابل اکوتیپ × ترکیب ‌هورمون × سطح هورمون برای صفات وزن‌تر گیاهچه، درصد کل جوانه‌زنی و شاخص بنیه گیاهچه معنی‌دار بود. مقایسه میانگین ترکیبات سه فاکتوره، اکوتیپ × ترکیب هورمون × سطح هورمون نشان ‌داد بیشترین مقدار درصد کل جوانه‌زنی و شاخص بنیه ‌بذر مربوط به اکوتیپ هرمزگان و ترکیب هورمونی GA × BA (100 میکرومول اسید جیبرلیک×15 میکرومول بنزیل­آدنین) بود و بیشترین مقدار وزن ‌تر گیاهچه مربوط به اکوتیپ سمنان و ترکیب هورمونی TDZ × BA (6 میکرومول تیدیازورون×10 میکرومول بنزیل‌آدنین) مشاهده شد. مقایسه میانگین اکوتیپ‌ها و سطوح برای صفت شاخص وزن‌ خشک نشان ‌داد که اکوتیپ‌های سمنان و هرمزگان دارای بیشترین شاخص وزن ‌خشک و ترکیب­ هورمونی (6 میکرومول تیدیازورون×5 میکرومول بنزیل‌آدنین×100 میکرومول اسیدجیبرلیک) دارای بیشترین تأثیر بر شاخص وزن‌خشک گیاهچه بودند. نتایج این آزمایش نشان داد ترکیب هورمونی GA × BA تأثیر زیادی بر شکست خواب بذر و سایر صفات مربوط به جوانه‌زنی بذر زیره سیاه دارد و اکوتیپ هرمزگان بیشترین تأثیرپذیری را دارد. https://jms.guilan.ac.ir/article_1333_62f41d783941e86d2eeaf23504a8e65e.pdf