دانشگاه گیلان علوم و تحقیقات بذر ایران 2476-3780 12 1 2025 03 21 The effect of seed treatment with extracts of the green algae Ulva lactuca and the blue-green algae Nostoc commune on physiological indices of corn seedlings اثر تیمار بذر با عصاره‌های جلبک سبز Ulva lactuca و جلبک سبز-آبی Nostoc commune بر روی شاخص‌های فیزیولوژیکی گیاهچه‌های ذرت 1 15 8801 10.22124/jms.2025.8801 FA سید محسن دریاباری دانش‌آموخته کارشناسی ارشد فیزیولوژی گیاهی، گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران احسان نظیفی استادیار فیزیولوژی گیاهی، گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران باقر سیدعلیپور دانشیار، گروه سلولی و مولکولی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران صدیقه کلیج استادیار، گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران Journal Article 2025 01 18 Algae have been considered as rich sources of bioactive compounds to improve plant growth. The present study was conducted in 2022 with the aim of investigating the effect of treating corn seeds with aqueous extracts of Ulva lactuca and Nostoc commune on growth indices, photosynthetic pigments and phenolic compounds levels of the resulting seedlings. The experiment was conducted in a completely randomized design at six concentration levels of 0, 12.5, 25, 50, 75, and 100% of the extracts. In the treatment with N. commune, the highest hypocotyl height in the treatment with 50% extract concentration with a 30.9% increase, the highest radicle length in the treatment with 75% extract concentration with a 4.01% increase, the highest seedling weight in the treatment with 25% extract concentration with a 31.86% increase, the highest chlorophyll b content in the treatment with 75% extract concentration with a 31.87% increase, and the highest carotenoid content in the treatment with 75% extract concentration with a 33.34% increase were obtained vs. the control. In the treatment with U. lactuca, the highest chlorophyll a content in the treatment with 100% extract concentration with a 64.79% increase, the highest phenol content in the treatment with 75% extract concentration with a 44.83% increase, and the highest flavonoid content in the treatment with 100% extract concentration with a 42.03% increase were obtained vs. the control. The results suggest that the extracts of these algae can be effective as biostimulants and biofertilizers in improving the physiological indices of corn seedlings. جلبک‌ها به عنوان منابع غنی از ترکیبات زیست فعال برای بهبود رشد گیاه مورد توجه قرار گرفته‌اند. پژوهش حاضر در سال 1401 با هدف بررسی تاثیر تیمار بذرهای ذرت با عصاره‌های آبی Ulva lactuca و Nostoc commune روی شاخص‌های رشد، میزان رنگدانه‌های فتوسنتزی و ترکیبات فنولیک گیاهچه‌های حاصل انجام شد. آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی در شش سطح غلظت 0، 5/12، 25، 50، 75 و 100 درصد از عصاره‌ها اجرا شد. در تیمار با N. commune، بیشترین ارتفاع ساقه‌چه در تیمار با غلظت 50 درصد عصاره با 30/9 درصد افزایش، بیشترین طول ریشه‌چه در تیمار با غلظت 75 درصد عصاره با 01/4 درصد افزایش، بیشترین وزن گیاهچه در تیمار با غلظت 25 درصد عصاره با 86/31 درصد افزایش، بیشترین میزان کلروفیل b در تیمار با غلظت 75 درصد عصاره با 87/31 درصد افزایش و بیشترین میزان کاروتنوئید در تیمار با غلظت 75 درصد عصاره با 34/33 درصد افزایش نسبت به شاهد حاصل شد. در تیمار با U. lactuca، بیشترین میزان کلروفیل a در تیمار با غلظت 100 درصد عصاره با 79/64 درصد افزایش، بیشترین میزان فنل در تیمار با غلظت 75 درصد عصاره با 83/44 درصد افزایش و بیشترین میزان فلاونوئید در تیمار با غلظت 100 درصد عصاره با 03/42 درصد افزایش نسبت به شاهد حاصل شد. نتایج پیشنهاد می‌کند که عصاره‌های این جلبک‌ها می‌توانند به عنوان محرک زیستی و کود زیستی در بهبود شاخص‌های فیزیولوژیکی گیاهچه‌های ذرت موثر باشد.

https://jms.guilan.ac.ir/article_8801_b852f14f5bef1edb5f5d318bc23a4a59.pdf

دانشگاه گیلان علوم و تحقیقات بذر ایران 2476-3780 12 1 2025 03 21 Germination, initial establishment and yield of four potato cultivars in salinity stress condition جوانه‌زنی، استقرار اولیه و عملکرد چهار رقم سیب‌زمینی در مواجهه با تنش شوری 17 26 8802 10.22124/jms.2025.8802 FA امیرهوشنگ جلالی بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی ، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران مجید جعفرآقایی بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی ، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران Journal Article 2025 02 22 To evaluate germination and initial establishment of four potato cultivars, a study was conducted using a split-plot design in a randomized complete block design with four replications at the Rudasht Salinity Research Station in Isfahan. The main plots included two control levels and salinity stress (soil and water salinity were 7.02 and 8.5 dSm-1, respectively) and the subplots included four potato cultivars (Agria, Banba, Columba, and Sagita). The time from planting to emergence of the cultivars was 10 to 15 days later than in the control treatments, but all cultivars eventually germinated. The effect of salinity stress on the number of shoots produced from the mother tuber was significant. Contrary to expectations, the number of shoots produced from the mother tuber in the stress and control treatments was 4.1 and 1.7, respectively. The ratio of potassium to sodium in the leaves was 37.3% lower under salt stress conditions, but this ratio was significantly higher in the Sagita cultivar than in the other cultivars. The membrane stability index in the control conditions in the Agria, Columba, Banba and Sagita cultivars was 45, 43, 44 and 45%, respectively, and under stress conditions was 30, 30, 25 and 38%, respectively. The non-marketable yield in the salt stress treatment was approximately 3.7 times the marketable yield. Under stress conditions, delayed germination and initial establishment (not a decrease in germination percentage) and the lack of sufficient growth of vegetative organs to support tuber growth were the limiting factors for the production of the tested cultivars. برای ارزیابی جوانه‌زنی و استقرار اولیه چهار رقم سیب‌زمینی پژوهشی با استفاده از طرح کرت‌های خردشده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در ایستگاه تحقیقات شوری رودشت اصفهان انجام شد. کرت‌های اصلی شامل دو سطح شاهد و تنش شوری (شوری خاک و آب به ترتیب 02/7 و 5/8 دسی زیمنس بر متر) و کرت‌های فرعی شامل چهار رقم سیب‌زمینی (آگریا، بانبا، کلومبا و ساگیتا) بود. زمان کاشت تا سبز شدن ارقام نسبت به تیمارهای شاهد 10 تا 15 روز تأخیر داشت ولی نهایتاً همه ارقام جوانه زدند. تأثیر تنش شوری بر تعداد ساقه تولیدشده از غده مادری معنی‌دار بود. برخلاف انتظار تعداد ساقه تولیدشده از غده مادری در شرایط تنش شوری 1/4 عدد و در شرایط شاهد 7/1 عدد بود. در شرایط تنش درصد رطوبت نسبی برگ نسبت به تیمار شاهد 7/24 درصد کاهش یافت. نسبت پتاسیم به سدیم برگ در شرایط تنش شوری 3/37 درصد کمتر بود اما این نسبت در رقم ساگیتا به‌طور معنی‌دار بیشتر از سایر ارقام بود. شاخص پایداری غشاء در شرایط شاهد در ارقام آگریا، کلومبا، بانبا و ساگیتا به ترتیب 45، 43،44 و 45 درصد و در شرایط تنش شوری به ترتیب برابر 30، 30، 25 و 38 درصد بود. عملکرد غیرقابل فروش در تیمار تنش شوری تقریباً 7/3 برابر عملکرد قابل‌فروش بود. در شرایط تنش شوری تأخیر در جوانه‌زنی و استقرار اولیه (نه افت درصد جوانه‌زنی) و نبود رشد کافی اندام‌های رویشی جهت حمایت از رشد غده‌ها عامل محدودکننده برای تولید ارقام آزمایش‌شده بود.

https://jms.guilan.ac.ir/article_8802_30e8e06ba48e2a19dbda43a9bd77a828.pdf

دانشگاه گیلان علوم و تحقیقات بذر ایران 2476-3780 12 1 2025 03 21 Assessment of quality indicators of germination and early growth of forage pea seedling in response to the fungus causing Fusarium vascular wilt disease ارزیابی شاخص‌های کیفی جوانه‌زنی و رشد اولیه گیاهچه نخودفرنگی علوفه‌ای در پاسخ به قارچ عامل بیماری پژمردگی آوندی 27 43 8803 10.22124/jms.2025.8803 FA نیما خالدی موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران محمد رحمانی محقق، موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران فرشید حسنی موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران لیلا زارع موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Journal Article 2024 12 21 Seeds infection by Fusarium spp. fungus is one of the most important threats to seed quality and yield of agricultural crops, including forage pea. The aim of this research was to identify the seed-borne fungal agents of Fusarium vascular wilt from forage pea seed samples, to evaluate the effect of naturally infected seeds on some traits related to seed germination and early seedlings growth, and also investigate the process of infection transmission and the disease incidence in the next generation plant. In order to diagnose infection, from seed of different forage pea cultivars imported and produced in fields of the Kaleybar region of East Azerbaijan province were sampled according to the International Seed Testing Association rules (ISTA). Fungal isolates were identified based on morphological characteristics and species-specific primers. In total, seven fungal isolates were identified based on morphological characteristics and species-specific primers belonging to Fusarium oxysporum. The disease index level by pathogenic and low pathogenic isolates on forage pea seedlings were varied ranged from 53.50 ± 2.02% to 25.9 ± 0.75%. The results of the study of the infection transmission rate caused by the fungus F. oxysporum from seed to the next generation plant showed that the incidence of Fusarium vascular wilt disease were varied ranged from 0 and 2.17%. The results of this research showed that accurate prediction of the incidence of seed-borne disease is not easily possible due to lack of information about the pathogenicity level of fungal isolates and different levels of sensitivity of cultivars. The presence or absence of infection in the seed cannot determine the level of seed quality and seedlings health of forage pea, but rather it is the level of pathogenicity that affects the traits related to germination characteristics and early seedlings growth. آلودگی بذر به قارچ Fusarium spp. یکی از مهمترین تهدیدهای عمده برای کیفیت بذر و عملکرد محصولات کشاورزی از جمله نخودفرنگی علوفه‌ای است. هدف از این پژوهش، شناسایی عامل قارچی بذرزاد پژمردگی آوندی فوزاریومی در نمونه‌های بذری نخودفرنگی علوفه‌ای، ارزیابی میزان تأثیر آلودگی طبیعی بذر روی برخی صفات مرتبط با جوانه‌زنی بذر و رشد اولیهی گیاهچهها و همچنین بررسی روند انتقال آلودگی و بروز بیماری در گیاهان نسل بعد می‌باشد. به منظور تشخیص آلودگی، از بذور ارقام مختلف نخودفرنگی علوفه‌ای وارداتی و تولید شده در مزارع استان آذربایجان شرقی (منطقه کلیبر) بر اساس ضوابط انجمن بین المللی آزمون بذر نمونه‌برداری شد. جدایه‌های قارچی بر اساس ویژگی‌های ریخت‌شناختی و آغازگرهای اختصاصی گونه شناسایی شدند. در مجموع بر اساس ویژگی‌های ریخت‌شناختی و آغازگرهای اختصاصی گونه، هفت جدایهی قارچی متعلق به Fusarium oxysporum شناسایی شدند. میزان شاخص بیماری ناشی از جدایه‌های بیماریزا و کم‌بیماریزا روی گیاهچه‌های نخودفرنگی علوفه‌ای از 02/2 ± 50/53 درصد تا 75/0 ± 25/9 درصد متغیر بود. نتایج حاصل از بررسی میزان انتقال آلودگی ناشی از قارچ F. oxysporum از بذر به گیاه نسل بعد نشان داد که میزان بروز بیماری پژمردگی آوندی فوزاریومی در محدودهی صفر تا 17/2 درصد متغیر بود. نتایج این پژوهش نشان داد که پیش‌بینی دقیق میزان بروز بیماری بذرزاد به علت عدم اطلاع از میزان بیماریزایی جدایه‌های قارچی و سطح حساسیت متفاوت ارقام به آسانی امکان‌پذیر نیست. وجود یا عدم وجود آلودگی در بذر نمی‌تواند تعیین کننده سطح کیفیت بذر و سلامت گیاهچه‌های نخودفرنگی علوفه‌ای باشد، بلکه این میزان بیماریزایی است که روی صفات مرتبط با ویژگی‌های جوانه‌زنی و رشد اولیهی گیاهچهها تأثیرگذار است.

https://jms.guilan.ac.ir/article_8803_193381c814bf74073ead4344ad5f3b2c.pdf

دانشگاه گیلان علوم و تحقیقات بذر ایران 2476-3780 12 1 2025 06 21 Zinc oxide nanoparticles priming modulate correlation between antioxidative responses, growth and photosynthetic function in lemon balm plantlets نقش پرایمینگ نانو ذرات اکسید روی در تنظیم همبستگی بین پاسخهای آنتی اکسیدانت، جوانه زنی، رشد و عملکرد فتوسنتزی در گیاهچه بادرنجبویه 45 64 8928 10.22124/jms.2025.8928 FA قادر حبیبی استاد، گروه زیست شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2025 03 19 The purpose of this research was to investigate the tolerance threshold of lemon balm plantlets (Melissa officinalis) under the influence of zinc oxide nanoparticles (ZnONPs) toxicity. This experiment was conducted in the form of a completely randomized design in the form of pot cultivation in a perlite bed, and the plants were harvested after 28 days of treatment. The results showed that ZnONPs priming at 50 and 100 mg/l had a promoting effect on the seed germination percentage (SG), while ZnONPs stress at 2000 mg/l had an inhibitory effect. Lemon balm plants primed with 100 and 1000 mg/l ZnONPs exhibited higher synthesis of carotenoid pigments. A further increase in H2O2 content was observed in NP-primed plants, which was attendant with the high level of NO content as well as CAT activity. The results of growth parameters together with measurement of malondialdehyde (MDA) indicated that exposure to 2000 mg/l ZnONPs exerted more toxicity. Under ZnONPs stress at 2000 mg/l, the fluorescence intensity at the IP phase and the Fv/Fm of leaves showed a significant decrease compared to the control group. Principal component analysis (PCA) revealed that there is a high correlation between SG and chlorophyll fluorescence parameters as well as between SG and oxidant (H2O2 and MDA) attributes. Among the chlorophyll fluorescence parameters, Fv/Fm and Fv/Fo exhibit a strong correlation with SG values, which demonstrates that chlorophyll fluorescence techniques have great potential in elucidating the physiological mechanism of ZnONPs stress in lemon balm. هدف این تحقیق، تعیین آستانه تحمل گیاهچه‎های بادرنجبویه (Melissa officinalis) به نانوذرات اکسید روی (ZnONPs) بود که در قالب طرح کامل تصادفی در کشت گلدانی با پایه خاک پرلیت اجرا شد و نمونه ها پس از 28 روز از اعمال تیمار جهت سنجش برداشت شدند. اعمال غلظت 2000 میلی گرم بر لیتر نانوذره باعث کاهش درصد جوانه زنی، طول ساقه‌چه و ریشه‌چه و افت وزن خشک اندام هوایی شد. اعمال غلظت های 100 و 1000 میلی گرم بر لیتر نانوذره باعث افزایش میزان انباشت کاروتنوئید در برگ ها شد. با افزایش غلظت پرایمینگ از 50 به 1000 میلی گرم بر لیتر، انباشت پراکسید هیدروژن (H2O2) در برگ ها هم‌زمان با افزایش مقدار نیتریک اکسید (NO) و ارتقاء فعالیت آنزیم کاتالاز (CAT) افزایش یافت. نتایج حاصل از پارامترهای رشد و اندازه گیری مالون دی آلدئید (MDA) نشان دادند که غلظت 2000 میلی گرم بر لیتر سبب بروز سمیت در گیاه بادرنجبویه شده است. در این غلظت، شدت فلورسانس در فاز IP و همچنین بیشینه عملکرد کوانتومی فتوسیستم II (Fv/Fm) نسبت به شاهد کاهش معنی‌دار نشان دادند. آنالیز PCA وجود همبستگی بین درصد جوانه زنی با پارامترهای فلورسانس کلروفیل و همچنین بین درصد جوانه زنی با مقدار اکسیدانت‌ها (H2O2 و MDA) را مشخص کرد. در بین پارامترهای فلورسانس کلروفیل، فعالیت کمپلکس فتولیز کننده آب در فتوسیستم II (Fv/Fo) و Fv/Fm بیش‌ترین همبستگی را با درصد جوانه زنی داشتند و در نتیجه می‌توان از این پارامترها برای تعیین دقیق سازوکارهای سمیت نانوذرات روی در گیاه بادرنجبویه بهره برد.

https://jms.guilan.ac.ir/article_8928_01a2ea7978975bc68210ddf2bc7b8b98.pdf

دانشگاه گیلان علوم و تحقیقات بذر ایران 2476-3780 12 1 2025 06 21 The effect of vitamin U priming on physiological and biochemical characteristics of French bean seedlings (Phaseolus vulgaris cv. Sadri) under salinity stress تاثیر پرایمینگ با ویتامین U بر روی صفات فیزولوژیکی و بیوشیمیایی لوبیا چیتی (Phaseolus vulgaris L.) رقم صدری تحت تنش شوری 65 76 8929 10.22124/jms.2025.8929 FA لیلا صدیقی دانشجوی کارشناسی ارشد علوم و تکنولوژی بذر، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران محمد صدقی استاد، گروه مدیریت تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران رئوف سید شریفی استاد، گروه مدیریت تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران هانیه سعادت دکتری اکولوژی گیاهان زراعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل Journal Article 2025 04 17 In order to investigate the effect of vitamin U priming on physiological and biochemical characteristics of French bean seedlings under salinity stress and an experiment was conducted based on completely randomized design arranged in factorial with three replications at University of Mohaghegh Ardabili Laboratory in 2024. Treatments were four salinity levels (0, 50, 100 and 150 mM Derived from NaCl) and three levels of Vitamin U (0, 2 and 4 mM). The results showed that salinity stress reduced Germination rate, Germination percentage, Radicle length, Plumule length, radicle fresh and dry weight and plumule fresh and dry weight. But priming with distilled water, different levels of Vitamin U, especially the 4 mM level, improved these traits. The total protein content in the treatment with Vitamin U 4 mM compared to the control (distilled water) showed an increase of about 25. The amount of sodium and sodium / protein in priming with Vitamin U 4mM and without salinity compared to the the control (distilled water) and 150 mM salinity showed a decrease of about 84 and 97%, respectively. Also, the highest the amount of potassium was observed in the treatment with vitamin U 4 mM and without salinity. The results showed that seed treatment with different levels of vitamin U can reduce the harmful effects of salinity on some traits french bean seedlings and improve seedling growth. به‌منظور بررسی تاثیر پرایمینگ با ویتامین U بر روی صفات فیزولوژیکی و بیوشیمیایی لوبیا چیتی تحت تنش شوری آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح آماری کاملا تصادفی با سه تکرار در سال 1403 در آزمایشگاه دانشگاه محقق اردبیلی اجرا شد. تیمارها شامل چهار سطح شوری (0، 50، 100 و 150 میلی‌مولار) و سه سطح ویتامین U (0، 2 و 4 میلی‌مولار) بود. نتایج نشان داد که شوری، سرعت جوانه‌زنی، درصد جوانه‌زنی، طول ریشه‌چه و ساقه‌چه، وزن تر و خشک ریشه‌چه و ساقه‌چه را کاهش داد، ولی پرایمینگ بذر با آب مقطر، سطوح مختلف ویتامین U به‌ویژه چهار میلی‌مولار این صفات را بهبود بخشید. محتوای کل پروتئین در تیمار با ویتامینU چهار میلی‌مولار نسبت به شاهد (آب مقطر) حدود 25 درصد افزایش نشان داد. میزان سدیم و نسبت سدیم به پتاسیم در پرایمینگ با غلظت چهار میلی‌مولار ویتامین U و بدون شوری به ترتیب در حدود 84 و 97 درصد نسبت به شاهد (آب مقطر) و شوری 150 میلی‌مولار کاهش داشتند. همچنین، بیشترین میزان پتاسیم در تیمار با ویتامینU چهار میلی‌مولار و سطح بدون شوری مشاهده شد. نتیجه‌گیری می‌شود که تیمار بذر با سطوح مختلف ویتامین U می‌تواند اثرات مضر تنش شوری بر برخی صفات در گیاهچه لوبیا چیتی را کاهش داده و رشد گیاهچه را بهبود بخشد.

https://jms.guilan.ac.ir/article_8929_e5bf463178abfcb53bb1b1e7716b3602.pdf

دانشگاه گیلان علوم و تحقیقات بذر ایران 2476-3780 12 1 2025 06 21 Screening of rice (Oryza sativa. L) genotypes under drought stress at the germination stage and identification of key genes involved in the response to stress غربال‌گری ژنوتیپ‌های برنج (Oryza sativa.L) تحت تنش خشکی در مرحله جوانه‌زنی و معرفی ژن‌های کلیدی در پاسخ به تنش 77 89 8931 10.22124/jms.2025.8931 FA سحر شجاعی دانشجوی دکتری، گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران محمد محسن زاده گلفزانی دانشیار، گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران مریم پسندیده ارجمند دانش‌آموخته دکتری، گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان و پژوهشگر واحد فناور زیست رادان ژن کاسپین (بیوژن تک)، مرکز رشد واحدهای فناور، پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی منطقه شمال کشور، رشت، ایران حبیب اله سمیع زاده لاهیجی استاد، گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article 2025 06 06 Environmental stresses such as drought, salinity, and heat pose significant threats to agriculture. Drought stress is one of the most critical abiotic stresses affecting rice, leading to reduced crop yield. In this study, 12 native rice (Oryza sativa L.) genotypes were evaluated for drought tolerance during the germination stage. Osmotic stress was induced using polyethylene glycol (PEG6000) at four levels (0%, 10%, 15%, and 20%). The experiment was conducted in a completely randomized design with a factorial arrangement and three replications, assessing morphological traits including rootlet length, shoot length, fresh and dry weight, germination percentage, seed vigor index, and allometric coefficient. The results indicated that the effects of genotype, stress level, and their interaction were significant for most traits. The ‘Sepidrud’ genotype was identified as the most tolerant, while the ‘Ali Kazemi’ genotype was the most sensitive to drought stress at the germination stage. Bioinformatics analyses of available transcriptomic data from databases, including two drought-resistant and sensitive genotypes, were performed, identifying key genes such as DREB2A, CSD2, ANNAT, and AOC2. Gene enrichment analysis revealed that metabolic processes and pathways related to oxidative stress and osmotic regulation were activated in response to drought stress. The findings of this study could be valuable for selecting resistant genotypes and informing future breeding strategies. تنش‌های محیطی مانند خشکی، شوری، گرما تهدیدی جدی برای کشاورزی بحساب می‌آیند. تنش خشکی از مهم‌ترین تنش‌های غیرزیستی در برنج است که باعث کاهش عملکرد محصول می‌شود. در این پژوهش، 12 ژنوتیپ بومی برنج (Oryza sativa L.) برای ارزیابی تحمل به تنش خشکی در مرحله جوانه‌زنی بررسی شدند. تنش اسمزی با استفاده از پلی‌اتیلن‌گلیکول (PEG6000) در چهار سطح (0، 10، 15، 20 درصد) اعمال گردید. آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با آرایش فاکتوریل با سه تکرار اجرا شده و صفات مورفولوژیکی نظیر طول ریشه‌چه، طول ساقه‌چه، وزن تر و خشک، درصد جوانه‌زنی، شاخص بنیه بذر و ضریب آلومتریک مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد اثر ژنوتیپ، سطح تنش و تعامل آن‌ها بر اغلب صفات معنی‌دار است. با استفاده از نتایج تجزیه به عامل‌ها بر اساس مولفه‌های ضریب آلومتریک و شاخص بنیه بذر، ژنوتیپ «سپیدرود» متحمل‌ترین و «علی کاظمی» حساس‌ترین ژنوتیپ به تنش خشکی در مرحله جوانه زنی شناسایی شدند. در تحلیل‌های بیوانفورماتیکی نیز داده‌های ترانسکریپتومی موجود در پایگاه داده که شامل دو ژنوتیپ متحمل و حساس به تنش خشکی بود، تجزیه و تحلیل شد و تعدادی ژن‌های کلیدی از جمله DREB2A، CSD2، ANNAT، AOC2 شناسایی شدند. تحلیل غنی‌سازی ژن‌ها نشان داد فرآیندهای متابولیکی و مسیرهای مرتبط با استرس اکسیداتیو و تنظیم اسمزی در پاسخ به تنش خشکی فعال شده‌اند. نتایج این مطالعه می‌تواند در انتخاب ژنوتیپ‌های متحمل و راهکارهای به‌نژادی آینده مفید باشد.

https://jms.guilan.ac.ir/article_8931_8d5def8d45d12416076013794ec86fb6.pdf