دانشگاه گیلان علوم و تحقیقات بذر ایران 2476-3780 11 3 2024 09 22 Evaluation of the effect of Ferula latisecta medicinal plant extract on germination and growth characteristics of Triticum aestivum and Secale cereale ارزیابی اثر عصاره گیاه دارویی آنغوزه (Ferula latisecta L) بر خصوصیات جوانه‌زنی و رشدی گندم ( Triticum aestivum L) و چاودار (Secale cereale L) 65 77 8793 10.22124/jms.2024.8793 FA اکبر یونسی دانشجوی کارشناسی‌ارشد اگرواکولوژی، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی شیروان، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران علیرضا دادخواه استاد، عضو هیئت علمی گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی شیروان، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران رضا رضوانی دانش‌آموخته کارشناسی‌ ارشد فیزیولوژی گیاهان زراعی، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی شیروان، دانشگاه بجنورد، ایران. Journal Article 2024 10 22 This research was conducted in order to investigate the effect of aqueous extract of different organs of <em>Ferula </em><em>latisecta</em> on the growth and germination traits of <em>Triticum<strong> </strong>aestivum<strong> </strong></em>and <em>Secale cereale </em>in two separate experiments including the laboratory and the greenhouse conditions, respectively. The experiments were exerted based on a completely randomized design with three replications and randomized complete block design with four replications, respectively in Shirvan faculty of agriculture during 2023. The test treatments included aqueous extracts of <em>Ferula latisecta </em>in concentrations of 5, 10 and 15% of roots, 5, 10 and 15% of aerial organs and control (distilled water). The results showed that with increasing extract concentration, the germination and growth traits and total chlorophyll of both investigated plants significantly decreased. In such a way that the highest and lowest inhibition rates were associated with 15% root extract and 5% aerial organs extract, respectively. The antioxidant activity of <em>Triticum aestivum </em>and <em>Secale cereale<strong> </strong></em>increased with increasing levels of root and stem extract of <em>Ferula </em><em>latisecta</em>. The level of 15% <em>Ferula </em><em>latisecta </em>stem and leaf extract in wheat decreased the germination percentage by 65.6% and in <em>Secale cereale </em>by 90% compared to the control. Increasing of extract concentration from zero to 15% of arial parts decreased root length decreased by 70.5% in <em>Secale cereale </em>and 51.3% in <em>Triticum aestivum </em>compared to the control. The highest level of antioxidant activity of the <em>Secale cereale </em>was observed at the levels of 10 and 15% of arial parts extract which were 66 and 75%, respectively. Examining the results showed that arial parts of <em>Ferula </em><em>latisecta</em> were more capable of dealing with germination and seedling growth than the root. Therefore, 15% aqueous extract of <em>Ferula latisecta </em>stems and leaves can be suggested to reduce the growth and weakening of the <em>Secale cereale</em>. این تحقیق به‌منظور ارزیابی اثر دگرآسیبی گیاه دارویی آنغوزه (<em>Ferula latisecta</em>) بر ویژگی‌های جوانه‌زنی و رشد گیاه زراعی گندم و چاودار در دو محیط (آزمایشگاه و گلخانه) به‌ترتیب در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار و طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در دانشکده کشاورزی شیروان - دانشگاه بجنورد در سال 1402 اجرا گردید. تیمارهای آزمایش شامل عصاره­های آبی آنغوزه در غلظت‌های 5، 10 و 15 درصد وزن خشک ریشه، 5، 10 و 15 درصد وزن خشک اندام‌ هوایی (ساقه و برگ) و شاهد (آب مقطر) بود. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت عصاره‌ها، صفات جوانه­زنی، رشدی وهمچنین محتوای کلروفیل کل هر دو گیاه مورد بررسی بطور معنی­داری کاهش یافت. بالاترین و پایین‌ترین میزان بازدارندگی بین غلظت‌ها و اندام‌ها، به­ترتیب در تیمار عصاره 15 درصد ریشه و عصاره 5 درصد اندام هوایی مشاهده شد. فعالیت آنتی‌اکسیدانی گندم و چاودار با افزایش سطح عصاره‌ی ریشه و اندام هوایی آنغوزه افزایش یافتند. عصاره 15 درصد اندام هوایی آنغوزه، جوانه‌زنی در گندم و چاودار را بترتیب 6/65 درصد و 90 درصد، نسبت به شاهد کاهش داد. با افزایش غلظت عصاره اندام هوایی از صفر به 15 درصد در چاودار، طول ریشه 5/70 درصد و در گندم 3/51 درصد نسبت به شاهد کاهش پیدا کرد. بیشترین میزان فعالیت آنتی‌اکسیدان (درصد مهارکنندگی­رادیکال­های آزاد) چاودار در غلظت 10 و 15‌ درصد اندام هوایی مشاهده شد که به­ترتیب به میزان 66 و 75 درصد بود. نتایج آزمایش نشان داد غلظت<em>‌</em>های مختلف عصاره آنغوزه تأثیر بازدارندگی بیشتری بر صفات مورد بررسی در چاودار نسبت به گیاه گندم داشت. اندام‌های هوایی آنغوزه نسبت به ریشه‌، توانایی بیشتری در محدودیت جوانه­زنی و رشد بذور گندم و چاودار داشت و می‌توان عصاره آبی 15 درصد اندام هوایی آنغوزه را برای کاهش رشد و تضعیف چاودار قبل از کاشت پیشنهاد نمود. https://jms.guilan.ac.ir/article_8793_d8031e62ed593b1284fec585922fd9aa.pdf