دانشگاه گیلان علوم و تحقیقات بذر ایران 2476-3780 8 2 2021 06 22 Evalution of Arctium lappa seed dormancy breaking methods بررسی روش‌های شکست خواب بذر بابا آدم (Arctium lappa) 161 175 5224 10.22124/jms.2021.5224 FA روزبه فرهودی عضو هیات علمی گروه زراعت و اصلاح نیاتات و مرکز تحقیقات گیاهان گرمسیری و نیمه‌گرمسیری، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران عادل مدحج عضو هیات علمی گروه زراعت و اصلاح نیاتات و مرکز تحقیقات گیاهان گرمسیری و نیمه‌گرمسیری، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران محمد معتمدی عضو هیات علمی گروه زراعت و اصلاح نیاتات و مرکز تحقیقات گیاهان گرمسیری و نیمه‌گرمسیری، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران. Journal Article 2019 08 29 <em>Arctium lapp</em>a is an important medical plant with seed dormancy problem. A study was carried out to investigate the effects of seed dormancy breaking treatments on <em>Arctium lapp</em>a germination<em>. </em>Treatments were arranged in a completely randomized design (CRD) with five replication. The highest germination percentage was recorded in seeds treated with GA₃ (500 ppm) +  H₂SO₄ 75% (86%), GA₃ (500 ppm) + hot water 70 ⁰C (87%) and GA₃ (500 ppm) + hot water 90 ⁰C (84%). Seed scarification with hot water were better than H₂SO₄because H₂SO₄increased abnormal seedling percentage. Highest abnormal seedling showed in H₂SO₄75%_,GA₃ (500 ppm) + H₂SO₄ 75% and KNO₃ (1%) +  H₂SO₄ 75 % treatments (11.7%, 11.3% and 10.9% respectively). Seed treatment with KNO₃andGA₃ increas α- amylase activity and Auxin concentration in <em>Arctium lapp</em>a seedlings and decreased Abscisic Acid content in seedlings. The maximum seedling vigor index obtaines in seeds treated with GA₃ (500 ppm) + hot water 70 ⁰C . Results indicated <em>Arctium lapp</em>a seeds scarification with hot water 70 ⁰C (10 min) followed by socking in GA₃ (500 ppm) for 12 hour was most effective treatment for seed dormancy breaking and improved seedling growth. گیاه بابا آدم (<em>Arctium lapp</em>a) گیاه دارویی ارزشمندی است که دارای مشکل خواب بذر است. این پژوهش به­منظور بررسی تاثیر تیمارهای شکست خواب بذر گیاه بابا آدم بر تحریک جوانه­زنی این گیاه در دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر در سال 1395 انجام شد. تیمارهای شکست خواب بذر در قالب طرح کاملا تصادفی با پنج تکرار انجام شد. بیش­ترین درصد جوانه­زنی در تیمارهای اسید جیبرلیک (500 پی­پی­ام) + خراش­دهی با اسید سولفوریک 75 درصد (86 درصد)، اسید جیبرلیک (500 پی­پی­ام) + خراش­دهی با آب داغ 70 درجه سلسیوس (87 درصد) و اسید جیبرلیک (500 پی­پی­ام) + خراش­دهی  با آب داغ 90 درجه سلسیوس (84 درصد) مشاهده شد. خراش­دهی بذر با آب داغ در مقایسه با اسید سولفوریک بهتر بود زیرا استفاده از اسید سولفوریک سبب افزایش گیاهچه­های غیر نرمال شد. بیش­ترین میزان گیاهچه­های غیر نرمال در بذرهای تیمار شده با اسید سولفوریک 75 درصد، اسید جیبرلیک (500 پی­پی­ام) + خراش­دهی با اسید سولفوریک 75 درصد و نیترات پتاسیم (یک درصد) + خراش­دهی با اسید سولفوریک 75 درصد مشاهده شد ( به­ترتیب 7/11، 3/11 و 9/10 درصد).  تیمار بذرها با نیترات پتاسیم و اسید جیبرلیک سبب افزایش فعالیت آنزیم آلفاآمیلاز و غلظت اکسین گیاهچه بابا آدم شد درحالی­که سبب کاهش غلظت آبسزیک اسید گیاهچه شد. بیش­ترین شاخص ویگور در تیمار اسید جیبرلیک (500 پی­پی­ام) + خراش­دهی با آب داغ 70 درجه سلسیوس مشاهده شد. به­طورکلی نتایج نشان داد تیمار خراش­دهی بذر بابا آدم با آب داغ 70 درجه سلسیوس به­مدت 10 دقیقه و به­دنبال آن خیساندن بذر در محلول 500 پی­پی­ام اسید جیبرلیک به­مدت 12 ساعت بهترین تیمار برای بهبود جوانه­زنی و تحریک رشد گیاهچه بابا آدم می­باشد. https://jms.guilan.ac.ir/article_5224_51a93dfa2b4ad7f6dab4ddd14fe7cc57.pdf